کم کاری هیپوفیز چیست؟ علائم، علل، تشخیص و درمان

کم کاری هیپوفیز در بسیاری از موارد قابل درمان و کنترل است. درمان به علت بیماری و هورمونی که دچار کمبود شده است بستگی دارد و ممکن است شامل جایگزینی هورمون های مورد نیاز بدن باشد.

در این مطلب با علائم کم کاری هیپوفیز، علل ایجاد آن، هورمون هایی که ممکن است دچار کمبود شوند، روش های تشخیص و آزمایش های مورد نیاز و روش های درمان کم کاری هیپوفیز آشنا می شویم.

کم کاری هیپوفیز چیست؟

کم کاری هیپوفیز نوعی اختلال هورمونی است که در آن غده هیپوفیز نمی تواند یک یا چند هورمون را به مقدار کافی تولید یا ترشح کند.

هیپوفیز غده کوچکی است که در قسمت پایینی مغز قرار دارد و اگرچه اندازه آن کوچک است، اما نقش مهمی در تنظیم فعالیت بسیاری از قسمت های بدن دارد. هورمون هایی که از هیپوفیز ترشح می شوند، به غدد دیگر بدن پیام می دهند که چه مقدار هورمون تولید کنند.

برای مثال:

• TSH: به غده تیروئید پیام می دهد تا هورمون های تیروئیدی تولید کند.
• ACTH: غدد فوق کلیوی را برای تولید کورتیزول تحریک می کند.
• LH و FSH: در تنظیم عملکرد تخمدان ها و بیضه ها نقش دارند.
• هورمون رشد (GH): در رشد بدن و تنظیم متابولیسم نقش دارد.
• پرولاکتین: در تولید شیر مادر نقش دارد.
• وازوپرسین یا ADH: در تنظیم تعادل آب بدن نقش دارد و از طریق ارتباط میان هیپوتالاموس و هیپوفیز تنظیم می شود.

بنابراین، کم کاری هیپوفیز می تواند فقط یک قسمت از عملکرد هورمونی بدن را تحت تاثیر قرار دهد یا در موارد شدیدتر، چندین محور هورمونی را همزمان دچار اختلال کند.

آیا کم کاری هیپوفیز همان کم کاری تیروئید است؟

خیر. این دو بیماری با یکدیگر تفاوت دارند، اگرچه کم کاری هیپوفیز می تواند باعث نوعی کم کاری تیروئید ثانویه شود.

در کم کاری اولیه تیروئید، مشکل اصلی در خود غده تیروئید است. اما در کم کاری تیروئید ناشی از اختلال هیپوفیز، هیپوفیز نمی تواند به اندازه کافی TSH تولید یا ترشح کند و در نتیجه تحریک تیروئید کاهش پیدا می کند.

به همین دلیل، بررسی عملکرد تیروئید در افرادی که احتمال اختلال هیپوفیز دارند، نیازمند تفسیر همزمان نتایج آزمایش ها و شرایط بالینی فرد است و تنها بررسی TSH همیشه برای ارزیابی عملکرد تیروئید کافی نیست.

هیپوفیز چه کاری در بدن انجام می دهد؟

برای درک بهتر کم کاری هیپوفیز، ابتدا باید بدانیم این غده چه نقشی در بدن دارد.

هیپوفیز غده ای کوچک در پایه مغز است که با هیپوتالاموس ارتباط نزدیکی دارد و از طریق هورمون های خود، فعالیت بسیاری از غدد و اندام های بدن را تنظیم می کند.

به زبان ساده، می توان این سیستم را مانند یک زنجیره در نظر گرفت:

هیپوتالاموس ← هیپوفیز ← غدد و اندام های هدف

برای مثال، در تنظیم هورمون های تیروئید، هیپوفیز با ترشح TSH به تیروئید پیام می دهد که هورمون های تیروئیدی تولید کند.

در تنظیم کورتیزول نیز هیپوفیز با ترشح ACTH به غدد فوق کلیوی پیام می دهد تا کورتیزول تولید کنند.

بنابراین اگر عملکرد هیپوفیز مختل شود، ممکن است عملکرد غددی که تحت کنترل آن قرار دارند نیز تغییر کند.

چرا علائم کم کاری هیپوفیز در افراد مختلف متفاوت است؟

کم کاری هیپوفیز یک بیماری با یک علامت مشخص نیست. شدت و نوع علائم به این بستگی دارد که کدام هورمون هیپوفیز و به چه میزان کاهش پیدا کرده است.

برای مثال، اگر عملکرد مسیر ACTH و کورتیزول کاهش پیدا کند، ممکن است فرد دچار ضعف، خستگی و کاهش فشار خون شود.

اگر مسیر TSH و هورمون های تیروئیدی دچار اختلال شود، علائمی شبیه کم کاری تیروئید مانند احساس سرما، خشکی پوست، یبوست و افزایش وزن ممکن است ایجاد شود.

اگر LH و FSH کاهش پیدا کنند، در زنان ممکن است اختلال یا قطع قاعدگی و مشکلات باروری ایجاد شود و در مردان کاهش میل جنسی، اختلال عملکرد جنسی و کاهش تولید اسپرم دیده شود.

به همین دلیل، تشخیص کم کاری هیپوفیز فقط بر اساس یک علامت یا یک آزمایش انجام نمی شود و پزشک متخصص غدد معمولاً مجموعه ای از علائم، سابقه پزشکی، معاینه، آزمایش های هورمونی و در صورت نیاز تصویربرداری مانند MRI هیپوفیز را در کنار یکدیگر بررسی می کند.

علائم کم کاری هیپوفیز چیست؟

علائم کم کاری هیپوفیز به تعداد و نوع هورمون هایی که دچار کمبود شده اند بستگی دارد. برخی از علائم ممکن است به تدریج ایجاد شوند و فرد آنها را به خستگی، افزایش سن، استرس یا بیماری های دیگر نسبت دهد.

مهم ترین علائم احتمالی کم کاری هیپوفیز عبارتند از:

• خستگی و ضعف مداوم
• کاهش توان و انرژی
• کاهش یا افزایش وزن بدون علت مشخص
• احساس سرما
• خشکی پوست
• یبوست
• کاهش فشار خون یا سرگیجه
• کاهش میل جنسی
• اختلال قاعدگی یا قطع قاعدگی در زنان
• اختلال عملکرد جنسی در مردان
• مشکلات باروری
• کاهش قدرت عضلانی
• کاهش توده عضلانی
• کاهش موهای بدن یا زیر بغل
• سردرد
• اختلالات بینایی در برخی افراد
• تشنگی شدید و ادرار زیاد در صورت اختلال در تنظیم هورمون ADH

وجود هر یک از این علائم به تنهایی به معنی کم کاری هیپوفیز نیست. بسیاری از این علائم در بیماری های شایع دیگری نیز دیده می شوند و تشخیص نهایی به بررسی پزشکی و آزمایش های مناسب نیاز دارد.

علائم کم کاری هیپوفیز بر اساس هورمون دچار کمبود

هورمون یا محور هورمونی	برخی علائم احتمالی کمبود
ACTH و کورتیزول	خستگی، ضعف، کاهش فشار خون، سرگیجه، تهوع، کاهش اشتها و کاهش وزن
TSH و هورمون های تیروئیدی	احساس سرما، خستگی، خشکی پوست، یبوست، کاهش انرژی و افزایش وزن
LH و FSH در زنان	اختلال یا قطع قاعدگی، کاهش میل جنسی، ناباروری و کاهش تراکم استخوان
LH و FSH در مردان	کاهش میل جنسی، اختلال عملکرد جنسی، کاهش تولید اسپرم و کاهش توده عضلانی
هورمون رشد	کاهش انرژی، کاهش قدرت عضلانی، تغییر ترکیب بدن و در برخی افراد کاهش تراکم استخوان
ADH یا وازوپرسین	تشنگی شدید و دفع حجم زیادی از ادرار

علائم کم کاری هیپوفیز در زنان

در زنان، کاهش هورمون های هیپوفیز که تخمدان ها را کنترل می کنند می تواند باعث اختلال در عملکرد تخمدان ها شود.

برخی از علائم احتمالی عبارتند از:

• نامنظم شدن قاعدگی
• قطع قاعدگی
• کاهش میل جنسی
• خشکی واژن
• مشکل در باروری
• گرگرفتگی در برخی افراد
• کاهش تراکم استخوان در صورت طولانی شدن کمبود هورمون های جنسی

در زنان، قطع قاعدگی یا اختلال قاعدگی همیشه به معنی مشکل در خود تخمدان ها نیست و اختلال در هیپوفیز یا هیپوتالاموس نیز می تواند یکی از علل آن باشد.

علائم کم کاری هیپوفیز در مردان

در مردان، کمبود LH و FSH می تواند باعث کاهش تولید تستوسترون و اختلال در عملکرد طبیعی بیضه ها شود.

علائم احتمالی شامل موارد زیر است:

• کاهش میل جنسی
• اختلال در نعوظ
• کاهش تولید اسپرم و ناباروری
• کاهش توده عضلانی
• کاهش انرژی
• کاهش موهای صورت و بدن
• کاهش تراکم استخوان

آیا کم کاری هیپوفیز باعث ناباروری می شود؟

بله، در برخی افراد کم کاری هیپوفیز می تواند باعث اختلال در باروری شود. هورمون های LH و FSH نقش مهمی در عملکرد تخمدان ها و بیضه ها دارند و کاهش آنها می تواند روند تخمک گذاری در زنان یا تولید اسپرم در مردان را مختل کند.

البته ناباروری علل بسیار متنوعی دارد و وجود مشکل در باروری به تنهایی به معنی کم کاری هیپوفیز نیست. در صورت وجود علائم دیگری مانند اختلال قاعدگی، کاهش میل جنسی یا سایر علائم هورمونی، پزشک ممکن است عملکرد هیپوفیز را نیز بررسی کند.

علل کم کاری هیپوفیز چیست؟

کم کاری هیپوفیز می تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود. هر بیماری یا شرایطی که به هیپوفیز یا ارتباط آن با هیپوتالاموس آسیب برساند، ممکن است باعث کاهش تولید هورمون های هیپوفیز شود.

مهم ترین علل عبارتند از:

• تومورهای هیپوفیز
• جراحی تومورهای هیپوفیز
• پرتودرمانی ناحیه مغز یا هیپوفیز
• آسیب شدید سر
• خونریزی یا آسیب ناگهانی به هیپوفیز
• التهاب هیپوفیز یا هیپوفیزیت
• برخی بیماری های التهابی یا نفوذی
• برخی بیماری های مادرزادی یا ژنتیکی
• آسیب هیپوفیز در ارتباط با بارداری و زایمان در برخی زنان
• برخی بیماری های عروقی یا آسیب های مغزی

در بعضی افراد نیز با وجود بررسی های پزشکی، علت مشخصی برای کم کاری هیپوفیز پیدا نمی شود.

آیا تومور هیپوفیز باعث کم کاری هیپوفیز می شود؟

بله. تومورهای هیپوفیز می توانند یکی از علل کم کاری هیپوفیز باشند. بسیاری از تومورهای هیپوفیز خوش خیم هستند، اما بسته به اندازه و محل قرارگیری آنها ممکن است به بافت طبیعی هیپوفیز فشار وارد شود و تولید برخی هورمون ها کاهش پیدا کند.

از طرف دیگر، درمان تومور هیپوفیز با جراحی یا پرتودرمانی نیز در بعضی افراد می تواند عملکرد طبیعی هیپوفیز را تحت تاثیر قرار دهد.

بنابراین، وجود تومور هیپوفیز لزوماً به معنی کم کاری هیپوفیز نیست، اما در افراد مبتلا به تومور هیپوفیز ممکن است عملکرد هورمونی غده نیاز به بررسی و پیگیری داشته باشد.

برای آشنایی بیشتر با تومورهای هیپوفیز می توانید به صفحه بیماری های هیپوفیز و صفحه آدنوم هیپوفیز مراجعه کنید.

کم کاری هیپوفیز چگونه تشخیص داده می شود؟

تشخیص کم کاری هیپوفیز بر اساس ترکیبی از علائم، سابقه پزشکی، معاینه و آزمایش های هورمونی انجام می شود.

پزشک متخصص غدد ابتدا بررسی می کند که آیا علائم بیمار با کمبود یک یا چند هورمون سازگار است یا خیر. سپس با توجه به علائم و شرایط فرد، آزمایش های هورمونی مناسب درخواست می شود.

در بعضی افراد علاوه بر آزمایش خون، انجام تست های هورمونی تخصصی و تصویربرداری از هیپوفیز نیز لازم است.

برای تشخیص کم کاری هیپوفیز چه آزمایش هایی انجام می شود؟

آزمایش های مورد نیاز به هورمونی که احتمال کمبود آن وجود دارد بستگی دارد. ممکن است پزشک آزمایش های زیر را درخواست کند:

• کورتیزول صبحگاهی
• ACTH
• TSH
• Free T4
• پرولاکتین
• LH و FSH
• تستوسترون در مردان
• استرادیول در زنان در شرایط مناسب
• IGF-1 برای ارزیابی وضعیت هورمون رشد
• بررسی سدیم و سایر آزمایش ها در صورت شک به اختلال تعادل آب بدن

در برخی شرایط، نتیجه یک آزمایش خون معمولی برای تشخیص کافی نیست و پزشک ممکن است تست های تحریک یا مهار هورمونی را درخواست کند.

نکته مهم: پایین بودن یک هورمون در یک آزمایش به تنهایی همیشه به معنی کم کاری هیپوفیز نیست. زمان انجام آزمایش، شرایط بیمار، داروهای مصرفی و ارتباط میان هورمون های مختلف باید در تفسیر نتایج در نظر گرفته شود.

آیا برای تشخیص کم کاری هیپوفیز MRI لازم است؟

در برخی افراد انجام MRI هیپوفیز برای بررسی علت کم کاری هیپوفیز ضروری است، اما MRI به تنهایی تشخیص کم کاری هیپوفیز را مشخص نمی کند.

MRI می تواند به پزشک کمک کند تا مواردی مانند تومور هیپوفیز، کیست، تغییرات ساختاری یا برخی آسیب های دیگر در ناحیه هیپوفیز و اطراف آن را بررسی کند.

این که آیا فرد به MRI نیاز دارد یا خیر، به علائم، نتایج آزمایش های هورمونی، سابقه بیماری و نظر پزشک متخصص بستگی دارد.

آیا کم کاری هیپوفیز درمان می شود؟

درمان کم کاری هیپوفیز به علت بیماری و هورمونی که دچار کمبود شده است بستگی دارد.

در بسیاری از موارد، درمان اصلی شامل جایگزین کردن هورمونی است که بدن به اندازه کافی تولید نمی کند.

برای مثال، ممکن است بسته به شرایط بیمار از درمان جایگزینی با موارد زیر استفاده شود:

• گلوکوکورتیکوئیدها برای جایگزینی کورتیزول در صورت کمبود ACTH
• هورمون های تیروئیدی برای درمان کم کاری تیروئید ناشی از اختلال هیپوفیز
• هورمون های جنسی در افراد مناسب
• هورمون رشد در برخی بیماران واجد شرایط
• دسموپرسین در صورت وجود کمبود وازوپرسین و دیابت بی مزه مرکزی

اگر علت کم کاری هیپوفیز وجود تومور یا بیماری دیگری باشد، درمان علت زمینه ای نیز ممکن است لازم باشد. نوع درمان بسته به علت می تواند شامل دارو، جراحی، پرتودرمانی یا روش های دیگر باشد.

آیا درمان کم کاری هیپوفیز مادام العمر است؟

در برخی افراد، کمبود هورمون های هیپوفیز دائمی است و بنابراین درمان جایگزینی هورمون نیز ممکن است برای مدت طولانی یا تا پایان عمر ادامه پیدا کند.

اما این موضوع برای همه بیماران یکسان نیست. در بعضی شرایط، عملکرد هیپوفیز ممکن است پس از درمان علت زمینه ای بهبود پیدا کند یا بخشی از عملکرد هورمونی بازگردد.

به همین دلیل، قطع یا تغییر مقدار داروهای هورمونی بدون نظر پزشک توصیه نمی شود و نیاز به ارزیابی دوره ای عملکرد هورمونی دارد.

آیا کم کاری هیپوفیز خطرناک است؟

کم کاری هیپوفیز در صورت تشخیص و درمان مناسب معمولاً قابل کنترل است، اما بعضی انواع کمبود هورمونی می توانند جدی باشند.

به ویژه، کمبود شدید کورتیزول می تواند در شرایطی مانند عفونت، تب، استفراغ، جراحی یا سایر فشارهای شدید جسمی خطرناک شود. به همین دلیل، افرادی که به دلیل کم کاری هیپوفیز دچار نارسایی آدرنال هستند باید درباره نحوه مصرف صحیح دارو و افزایش موقت دوز دارو در شرایط خاص، طبق دستور پزشک، آموزش ببینند.

اگر فرد مبتلا به کمبود کورتیزول دچار ضعف شدید، افت فشار، استفراغ مکرر، گیجی یا کاهش سطح هوشیاری شود، باید فوراً تحت ارزیابی پزشکی قرار گیرد.

آیا کم کاری هیپوفیز باعث افزایش وزن می شود؟

کم کاری هیپوفیز در برخی افراد می تواند با تغییر وزن همراه باشد، اما افزایش وزن همیشه به معنی وجود کم کاری هیپوفیز نیست.

اگر اختلال هیپوفیز باعث کاهش تحریک تیروئید و ایجاد کم کاری تیروئید ثانویه شود، ممکن است افزایش وزن، احساس سرما، خستگی و یبوست ایجاد شود.

از طرف دیگر، تغییرات وزن می تواند دلایل بسیار متنوعی داشته باشد و برای تشخیص علت آن باید شرایط فرد و سایر علائم نیز بررسی شود.

آیا کم کاری هیپوفیز باعث پوکی استخوان می شود؟

در برخی افراد، کم کاری هیپوفیز می تواند به صورت غیر مستقیم خطر کاهش تراکم استخوان را افزایش دهد. برای مثال، کمبود طولانی مدت هورمون های جنسی یا هورمون رشد می تواند بر سلامت استخوان تاثیر بگذارد.

همچنین برخی اختلالات هورمونی دیگر که در ارتباط با هیپوفیز ایجاد می شوند می توانند بر متابولیسم استخوان اثر داشته باشند.

بنابراین در افرادی که دچار کمبود طولانی مدت هورمون های جنسی یا سایر اختلالات هورمونی هستند، پزشک ممکن است بر اساس شرایط فرد، تراکم استخوان را نیز بررسی کند.

کم کاری هیپوفیز در بارداری

عملکرد طبیعی هیپوفیز و هورمون های آن در دوران بارداری و پس از زایمان اهمیت زیادی دارد. زنانی که سابقه بیماری هیپوفیز، جراحی هیپوفیز، پرتودرمانی یا کم کاری هیپوفیز دارند، ممکن است در دوران بارداری به پایش دقیق تر هورمون ها و تنظیم داروهای خود نیاز داشته باشند.

یکی از علل مهم آسیب هیپوفیز در زنان، خونریزی شدید یا افت شدید فشار خون در ارتباط با زایمان است که می تواند در مواردی به آسیب هیپوفیز و ایجاد کم کاری هیپوفیز منجر شود. این وضعیت به نام سندرم شیهان شناخته می شود.

زنان مبتلا به اختلالات هیپوفیز که قصد بارداری دارند بهتر است پیش از بارداری درباره وضعیت هورمونی و داروهای خود با متخصص غدد مشورت کنند.

چه زمانی باید برای بررسی کم کاری هیپوفیز به پزشک مراجعه کرد؟

وجود یک علامت به تنهایی معمولاً به معنی کم کاری هیپوفیز نیست، اما در شرایط زیر بهتر است عملکرد هورمونی فرد توسط پزشک بررسی شود:

• خستگی و ضعف مداوم بدون علت مشخص
• افت فشار خون یا سرگیجه های مکرر
• اختلال یا قطع قاعدگی بدون علت مشخص
• کاهش میل جنسی یا اختلال عملکرد جنسی
• مشکل در باروری همراه با علائم هورمونی دیگر
• تغییرات غیرعادی وزن همراه با علائم دیگر
• سابقه تومور هیپوفیز
• سابقه جراحی یا پرتودرمانی در ناحیه هیپوفیز
• سابقه آسیب شدید سر
• تشنگی شدید و دفع حجم زیادی از ادرار

پرسش های متداول درباره کم کاری هیپوفیز

کم کاری هیپوفیز چیست؟

کم کاری هیپوفیز یا هیپوپیتویتاریسم زمانی ایجاد می شود که غده هیپوفیز نتواند یک یا چند هورمون را به مقدار کافی تولید یا ترشح کند. در نتیجه ممکن است عملکرد تیروئید، غدد فوق کلیوی، تخمدان ها یا بیضه ها و سایر قسمت های بدن تحت تاثیر قرار گیرد.

مهم ترین علائم کم کاری هیپوفیز چیست؟

خستگی، ضعف، کاهش فشار خون، تغییر وزن، احساس سرما، اختلال قاعدگی، کاهش میل جنسی، مشکلات باروری و کاهش قدرت عضلانی از علائم احتمالی کم کاری هیپوفیز هستند. نوع علائم به هورمونی که دچار کمبود شده است بستگی دارد.

آیا کم کاری هیپوفیز باعث خستگی می شود؟

بله. خستگی و کاهش انرژی از علائم شایع برخی انواع کم کاری هیپوفیز هستند، به ویژه زمانی که تولید کورتیزول یا هورمون های تیروئیدی به دلیل اختلال عملکرد هیپوفیز کاهش پیدا کرده باشد. البته خستگی علت های بسیار متنوعی دارد و به تنهایی نشانه کم کاری هیپوفیز نیست.

آیا کم کاری هیپوفیز باعث افزایش وزن می شود؟

در برخی افراد ممکن است کم کاری هیپوفیز از طریق ایجاد کم کاری تیروئید ثانویه یا تغییرات هورمونی دیگر با افزایش وزن همراه شود. با این حال، افزایش وزن علت های متعدد دارد و برای تشخیص علت آن باید علائم و آزمایش های فرد بررسی شود.

آیا کم کاری هیپوفیز باعث قطع قاعدگی می شود؟

بله. کاهش هورمون های LH و FSH در اثر اختلال عملکرد هیپوفیز می تواند باعث اختلال یا قطع قاعدگی و کاهش عملکرد تخمدان ها شود. البته قطع قاعدگی دلایل مختلفی دارد و نیازمند بررسی پزشکی است.

آیا کم کاری هیپوفیز در مردان باعث کاهش میل جنسی می شود؟

بله. کاهش LH و FSH می تواند باعث کاهش تولید تستوسترون و در نتیجه کاهش میل جنسی، اختلال عملکرد جنسی و کاهش تولید اسپرم شود.

برای تشخیص کم کاری هیپوفیز چه آزمایش هایی انجام می شود؟

بسته به علائم بیمار، ممکن است آزمایش هایی مانند کورتیزول، ACTH، TSH، Free T4، پرولاکتین، LH، FSH، تستوسترون، استرادیول و IGF-1 درخواست شود. در برخی شرایط نیز تست های هورمونی تخصصی لازم است.

آیا برای تشخیص کم کاری هیپوفیز MRI لازم است؟

در برخی بیماران MRI هیپوفیز برای پیدا کردن علت اختلال هورمونی مانند تومور یا سایر تغییرات ساختاری انجام می شود، اما MRI به تنهایی تشخیص کم کاری هیپوفیز را مشخص نمی کند و نتایج آن باید در کنار علائم و آزمایش های هورمونی تفسیر شود.

آیا تومور هیپوفیز باعث کم کاری هیپوفیز می شود؟

بله. برخی تومورهای هیپوفیز می توانند با فشار بر بافت طبیعی هیپوفیز باعث کاهش تولید هورمون ها شوند. همچنین جراحی یا پرتودرمانی تومور هیپوفیز نیز در بعضی افراد می تواند عملکرد هیپوفیز را تحت تاثیر قرار دهد.

آیا کم کاری هیپوفیز درمان می شود؟

درمان به علت بیماری و هورمونی که دچار کمبود شده است بستگی دارد. در بسیاری از موارد، درمان شامل جایگزینی هورمون های مورد نیاز بدن است. اگر علت بیماری تومور یا مشکل دیگری باشد، درمان علت زمینه ای نیز ممکن است لازم باشد.

آیا درمان کم کاری هیپوفیز مادام العمر است؟

در برخی بیماران کمبود هورمون ها دائمی است و درمان جایگزینی باید برای مدت طولانی یا تا پایان عمر ادامه پیدا کند. در بعضی شرایط نیز ممکن است عملکرد هیپوفیز بهبود پیدا کند. تصمیم درباره ادامه یا تغییر درمان باید توسط پزشک انجام شود.

آیا کم کاری هیپوفیز خطرناک است؟

کم کاری هیپوفیز در صورت تشخیص و درمان مناسب معمولاً قابل کنترل است، اما کمبود شدید برخی هورمون ها، به ویژه کورتیزول، می تواند خطرناک باشد. در صورت بروز علائمی مانند ضعف شدید، افت فشار، استفراغ مکرر، گیجی یا کاهش سطح هوشیاری، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است.

جمع بندی

کم کاری هیپوفیز یا هیپوپیتویتاریسم زمانی ایجاد می شود که غده هیپوفیز نتواند یک یا چند هورمون را به اندازه کافی تولید یا ترشح کند. به همین دلیل، علائم بیماری در افراد مختلف متفاوت است و می تواند از خستگی و ضعف گرفته تا اختلال قاعدگی، کاهش میل جنسی، ناباروری، تغییر وزن، افت فشار خون یا اختلال در تعادل آب بدن متغیر باشد.

تومورهای هیپوفیز، جراحی و پرتودرمانی، آسیب سر، التهاب هیپوفیز و برخی بیماری های دیگر از علل احتمالی این اختلال هستند. تشخیص بیماری معمولاً با بررسی علائم و سابقه پزشکی، آزمایش های هورمونی و در صورت نیاز MRI و سایر بررسی های تخصصی انجام می شود.

درمان کم کاری هیپوفیز به علت بیماری و نوع کمبود هورمونی بستگی دارد و در بسیاری از موارد با جایگزینی هورمون های مورد نیاز می توان بیماری را به خوبی کنترل کرد. تشخیص زودهنگام و پیگیری منظم توسط متخصص غدد می تواند از بسیاری از عوارض ناشی از کمبود هورمون ها جلوگیری کند.

مطالب بیشتر

• علائم و نشانه های اختلالات غده هیپوفیز | دکتر نسرین عسگری فوق غدد
• آدنوم هیپوفیز چیست؟ | علائم، تشخیص و درمان تومورهای خوش خیم
• پرولاکتینوما | علائم، آزمایش ها و درمان افزایش هورمون پرولاکتین
• غده هیپوفیز
• آکرومگالی چیست؟ علائم، علت، تشخیص و درمان
• آزمایش های هورمونی هیپوفیز چیست؟ بررسی هورمون ها و نتایج