کم کاری غده پاراتیروئید
کم کاری غده پاراتیروئید (Hypoparathyroidism) یکی از اختلالات نادر غدد درون ریز است که در آن ترشح هورمون پاراتیروئید (PTH) کاهش می یابد. این هورمون مسئول تنظیم سطح کلسیم و فسفر در خون است، بنابراین کمبود آن باعث هیپوکلسمی (کاهش کلسیم خون) و هیپرفسفاتی (افزایش فسفر) می شود.
علائم کم کاری غده پاراتیروئید
علائم بسته به شدت کاهش کلسیم متفاوت است و ممکن است تدریجی یا ناگهانی بروز کند:
| نوع علامت | شرح |
| 🧍♀️ علائم عصبی | گزگز و بی حسی در لب ها، انگشتان دست و پا |
| 💪 علائم عضلانی | گرفتگی عضلات، اسپاسم، تتانی (انقباض شدید عضلات) |
| ❤️ علائم قلبی | آریتمی، کاهش فشار خون، تپش نامنظم قلب |
| 😟 علائم عمومی | خستگی، اضطراب، تحریک پذیری، اختلال تمرکز |
| 🦷 علائم پوستی و دندانی | شکنندگی ناخن ها، ریزش مو، مشکلات مینای دندان در کودکان |
علل شایع بروز هیپوپاراتیروئیدیسم
-
آسیب به غدد پاراتیروئید در جراحی تیروئید یا گردن
-
بیماری های خود ایمنی که سیستم ایمنی بدن به غدد حمله می کند
-
کمبود شدید منیزیم که ترشح PTH را مهار می کند
-
علل ژنتیکی مانند سندرم دی جورج
-
بیماری های نفروژنیک و کلیوی مزمن
تشخیص کم کاری پاراتیروئید
پزشک فوق تخصص غدد با معاینه، شرح حال و آزمایش های زیر به تشخیص می رسد:
| آزمایش | هدف |
| سطح سرمی کلسیم | کاهش یافته |
| سطح فسفر | افزایش یافته |
| سطح PTH | کاهش یافته |
| ویتامین D فعال | ارزیابی جذب روده ای کلسیم |
| منیزیم خون | بررسی نقش در مهار ترشح PTH |
درمان کم کاری پاراتیروئید
درمان بر پایه ی جبران کلسیم و تنظیم فسفر است:
-
کلسیم خوراکی (کلسیم کربنات یا سیترات)
-
ویتامین D فعال (کلسیتریول) برای جذب بهتر کلسیم
-
اصلاح سطح منیزیم در صورت کمبود
-
درمان جایگزینی هورمون پاراتیروئید مصنوعی (rhPTH 1-84) در موارد مقاوم یا مزمن
-
رژیم غذایی غنی از کلسیم شامل لبنیات، بادام، سبزی های برگ دار
-
پرهیز از غذاهای پر فسفر مانند نوشابه های گازدار و فست فود
مراقبت های روزمره بیماران
-
بررسی منظم سطح کلسیم خون
-
مصرف داروها در زمان مشخص
-
پرهیز از استرس و فعالیت های سنگین بدون مشورت پزشک
-
مراجعه دوره ای به فوق تخصص غدد برای تنظیم درمان
جدول مقایسه ای: کم کاری پاراتیروئید در برابر پرکاری پاراتیروئید
| ویژگی | کم کاری پاراتیروئید | پرکاری پاراتیروئید |
| سطح PTH | پایین | بالا |
| سطح کلسیم خون | کاهش یافته | افزایش یافته |
| سطح فسفر | بالا | پایین |
| علائم بارز | گزگز، تتانی، اسپاسم عضلات | سنگ کلیه، درد استخوان، خستگی |
| درمان اصلی | مکمل کلسیم و ویتامین D | جراحی یا داروهای مهار PTH |
