سنجش تراکم استخوان چیست؟ تفسیر DEXA و تشخیص پوکی استخوان

سنجش تراکم استخوان که با نام های DEXA یا DXA نیز شناخته می شود، یک روش تصویربرداری با استفاده از مقدار بسیار کمی اشعه ایکس است که میزان مواد معدنی موجود در استخوان را اندازه گیری می کند.

تراکم بیشتر استخوان معمولا به معنی استخوان متراکم تر و مقاوم تر است. هنگامی که تراکم استخوان کاهش پیدا می کند، خطر شکستگی نیز می تواند افزایش یابد.

DEXA در حال حاضر روش استاندارد و بسیار رایج برای اندازه گیری تراکم معدنی استخوان و تشخیص پوکی استخوان است و معمولا لگن و ستون فقرات کمری را بررسی می کند.

DEXA چه چیزی را اندازه گیری می کند؟

مهم ترین شاخصی که در DEXA اندازه گیری می شود Bone Mineral Density یا BMD است. BMD نشان می دهد که در یک ناحیه مشخص از استخوان چه مقدار ماده معدنی وجود دارد.

اصطلاح	معنی	کاربرد
BMD	تراکم معدنی استخوان	مقدار مواد معدنی موجود در استخوان را نشان می دهد.
T-score	مقایسه با تراکم استخوان یک فرد جوان سالم	در زنان پس از یائسگی و مردان 50 ساله و بالاتر برای طبقه بندی تراکم استخوان استفاده می شود.
Z-score	مقایسه با افراد هم سن و هم جنس	به ویژه در زنان پیش از یائسگی و مردان زیر 50 سال اهمیت دارد.

DEXA معمولا از کدام قسمت های بدن انجام می شود؟

در DEXA مرکزی، معمولا تراکم استخوان در ستون فقرات کمری و لگن اندازه گیری می شود. این نواحی از جمله مهم ترین محل های ارزیابی برای تشخیص پوکی استخوان هستند.

در بعضی شرایط ممکن است قسمت هایی مانند یک سوم انتهایی استخوان ساعد نیز بررسی شود. انتخاب محل مناسب برای اندازه گیری به شرایط بیمار و نظر پزشک یا متخصص انجام دهنده آزمایش بستگی دارد.

محل اندازه گیری	کاربرد
ستون فقرات کمری	یکی از محل های اصلی برای ارزیابی تراکم استخوان
گردن استخوان ران	محل مهم برای ارزیابی تراکم استخوان و خطر شکستگی لگن
کل لگن	یکی از محل های استاندارد در DEXA مرکزی
یک سوم استخوان ساعد	در شرایط خاص و بر اساس نظر پزشک قابل بررسی است.

چه کسانی باید سنجش تراکم استخوان انجام دهند؟

انجام DEXA برای همه افراد در هر سنی ضروری نیست. تصمیم برای انجام این آزمایش بر اساس سن، جنس، عوامل خطر پوکی استخوان، سابقه شکستگی و بیماری ها یا داروهایی که باعث کاهش تراکم استخوان می شوند گرفته می شود.

بر اساس مواضع انجمن بین المللی سنجش تراکم استخوان، انجام BMD در زنان 65 ساله و بالاتر و مردان 70 ساله و بالاتر از موارد مهم ارزیابی است. در سنین پایین تر نیز وجود عوامل خطر می تواند دلیل انجام آزمایش باشد.

گروه	چه زمانی DEXA می تواند مطرح باشد؟
زنان 65 ساله و بالاتر	ارزیابی تراکم استخوان توصیه می شود.
زنان پس از یائسگی زیر 65 سال	در صورت وجود عوامل خطر کاهش تراکم استخوان.
زنان در دوران گذار به یائسگی	در صورت وجود عوامل خطر بالینی شکستگی.
مردان 70 ساله و بالاتر	ارزیابی تراکم استخوان می تواند مطرح باشد.
مردان زیر 70 سال	در صورت وجود عوامل خطر کاهش تراکم استخوان.
افراد دارای شکستگی ناشی از ضربه خفیف	بررسی تراکم استخوان می تواند ضروری باشد.
افراد مصرف کننده داروهای موثر بر استخوان	بر اساس نوع دارو و مدت مصرف، ممکن است DEXA لازم باشد.
افراد مبتلا به بیماری های مرتبط با کاهش تراکم استخوان	بر اساس شرایط بیماری و نظر پزشک.

عوامل خطر مهم شامل وزن پایین، سابقه شکستگی، مصرف طولانی مدت برخی داروها مانند گلوکوکورتیکوئیدها، بیماری های مرتبط با کاهش تراکم استخوان، برخی اختلالات هورمونی، بی تحرکی طولانی مدت و برخی بیماری های گوارشی و سوء جذب هستند.

T-score در آزمایش تراکم استخوان چیست؟

T-score عددی است که تراکم استخوان فرد را با تراکم استخوان یک فرد جوان سالم از همان جنس مقایسه می کند. این شاخص بیشتر برای زنان پس از یائسگی و مردان 50 ساله و بالاتر استفاده می شود.

هرچه T-score پایین تر باشد، تراکم استخوان کمتر است.

T-score	طبقه بندی	توضیح
-1 یا بالاتر	تراکم استخوان در محدوده طبیعی	از نظر معیار تراکم سنجی در محدوده طبیعی قرار دارد.
بین -1 و -2.5	تراکم استخوان پایین	در اصطلاح رایج به آن استئوپنی گفته می شود.
-2.5 یا پایین تر	پوکی استخوان	در افراد و محل هایی که معیار T-score قابل استفاده است، این مقدار با تشخیص پوکی استخوان سازگار است.

این اعداد برای طبقه بندی تراکم استخوان اهمیت دارند، اما تصمیم درمانی فقط بر اساس یک عدد انجام نمی شود. سابقه شکستگی و سایر عوامل خطر نیز باید در نظر گرفته شوند.

Z-score در آزمایش تراکم استخوان چیست؟

Z-score تراکم استخوان فرد را با افراد هم سن و هم جنس مقایسه می کند.

در زنان پیش از یائسگی و مردان زیر 50 سال، Z-score معمولا شاخص مناسب تری برای گزارش تراکم استخوان است. در کودکان نیز تفسیر تراکم استخوان با معیارهای مخصوص سن و رشد انجام می شود.

Z-score	تفسیر
بیشتر از -2	در محدوده مورد انتظار برای سن
-2 یا پایین تر	پایین تر از محدوده مورد انتظار برای سن

Z-score پایین می تواند پزشک را به بررسی علل ثانویه کاهش تراکم استخوان مانند برخی بیماری ها یا داروها هدایت کند. این عدد به تنهایی به معنی تشخیص پوکی استخوان نیست.

تفاوت T-score و Z-score چیست؟

ویژگی	T-score	Z-score
مقایسه با	فرد جوان سالم	افراد هم سن و هم جنس
کاربرد اصلی	زنان پس از یائسگی و مردان 50 ساله و بالاتر	زنان پیش از یائسگی و مردان زیر 50 سال
عدد مهم در تشخیص پوکی استخوان	بله، در شرایطی که معیار T-score قابل استفاده است.	خیر، به تنهایی معیار تشخیص پوکی استخوان نیست.

آیا T-score منفی خطرناک است؟

منفی بودن T-score به خودی خود به معنی بیماری شدید نیست. T-score صفر به معنای برابر بودن تراکم استخوان با مرجع جوان سالم است و هرچه عدد از صفر پایین تر برود، تراکم استخوان کمتر می شود.

برای مثال، T-score برابر با -1.2 با T-score برابر با -2.8 یکسان نیست. عدد -2.8 در محدوده پوکی استخوان قرار می گیرد، در حالی که -1.2 در محدوده کاهش تراکم استخوان قرار دارد.

آیا DEXA همان آزمایش پوکی استخوان است؟

DEXA خود آزمایش اندازه گیری تراکم استخوان است و یکی از مهم ترین ابزارهای تشخیص پوکی استخوان محسوب می شود. اما تشخیص و ارزیابی کامل پوکی استخوان همیشه فقط به DEXA محدود نمی شود.

پزشک ممکن است سابقه شکستگی، سن، جنس، بیماری های زمینه ای، داروهای مصرفی و سایر عوامل خطر را نیز بررسی کند.

FRAX چیست و چه ارتباطی با DEXA دارد؟

FRAX یک ابزار محاسباتی برای برآورد احتمال شکستگی در 10 سال آینده است که عوامل خطر بالینی را با اطلاعات مربوط به تراکم استخوان گردن ران در صورت وجود ترکیب می کند.

بنابراین ممکن است دو فرد با T-score مشابه، به دلیل تفاوت در سن، سابقه شکستگی، مصرف کورتون یا سایر عوامل خطر، خطر شکستگی متفاوتی داشته باشند.

FRAX می تواند به پزشک در ارزیابی خطر شکستگی و تصمیم گیری درمانی کمک کند، اما نتیجه آن نیز باید در کنار شرایط بالینی فرد تفسیر شود.

DEXA چگونه انجام می شود؟

در زمان انجام DEXA، بیمار معمولا روی یک تخت مخصوص دراز می کشد و دستگاه اسکنر از روی بدن عبور می کند. در بیشتر موارد نیازی به بیهوشی یا تزریق وجود ندارد.

این آزمایش معمولا سریع، بدون درد و غیر تهاجمی است. دستگاه با استفاده از دو سطح انرژی اشعه ایکس، میزان جذب اشعه توسط استخوان را اندازه گیری می کند.

معمولا ستون فقرات کمری و لگن بررسی می شوند و ممکن است بر اساس شرایط بیمار محل دیگری نیز مورد بررسی قرار گیرد.

آمادگی قبل از سنجش تراکم استخوان

DEXA معمولا به آمادگی پیچیده ای نیاز ندارد. با این حال رعایت چند نکته می تواند به انجام مناسب آزمایش کمک کند.

• در بسیاری از مراکز توصیه می شود مکمل های کلسیم حداقل 24 ساعت قبل از آزمایش مصرف نشوند.
• لباس راحت و بدون قطعات فلزی در ناحیه مورد بررسی بپوشید.
• اگر اخیرا آزمایش با ماده حاجب یا بررسی با باریوم داشته اید، به مرکز تصویربرداری اطلاع دهید.
• اگر احتمال بارداری وجود دارد، حتما پزشک و تکنسین را مطلع کنید.
• تمام داروها و مکمل های مصرفی خود را در صورت سوال پزشک یا مرکز تصویربرداری اعلام کنید.

برای جزئیات بیشتر درباره آمادگی قبل و بعد از DEXA، می توانید به مقاله آموزشی نکات مهم قبل و بعد از سنجش تراکم استخوان در سایت مراجعه کنید.

آیا DEXA خطرناک است؟

DEXA از مقدار بسیار کمی اشعه ایکس استفاده می کند و یک روش غیر تهاجمی محسوب می شود. مقدار اشعه مورد استفاده در این آزمایش بسیار کم است و عارضه ای مانند باقی ماندن اشعه در بدن ایجاد نمی کند.

با وجود دوز پایین اشعه، اگر باردار هستید یا احتمال بارداری وجود دارد، حتما پیش از انجام آزمایش موضوع را به پزشک و تکنسین اطلاع دهید.

آیا DEXA درد دارد؟

خیر. DEXA معمولا بدون درد انجام می شود. بیمار در طول اسکن روی تخت دستگاه دراز می کشد و دستگاه بدون تماس دردناک با بدن، اندازه گیری های لازم را انجام می دهد.

مدت زمان انجام DEXA چقدر است؟

مدت انجام آزمایش به دستگاه و قسمت هایی که قرار است بررسی شوند بستگی دارد، اما DEXA معمولا یک بررسی نسبتا سریع است و نیاز به بستری یا استراحت بعد از آزمایش ندارد.

تفاوت DEXA مرکزی با روش های دیگر سنجش استخوان

روش	ویژگی	کاربرد
DEXA مرکزی	اندازه گیری تراکم استخوان با اشعه ایکس با دوز پایین	روش استاندارد برای ارزیابی تراکم استخوان لگن و ستون فقرات
DEXA محیطی	اندازه گیری در قسمت هایی مانند مچ دست یا پاشنه	ممکن است برای غربالگری استفاده شود اما جایگزین کامل DEXA مرکزی برای تشخیص نیست.
QCT	اندازه گیری سه بعدی تراکم استخوان با CT	در شرایط خاص کاربرد دارد.
سونوگرافی کمی	ارزیابی استخوان بدون استفاده از اشعه ایکس	بیشتر برای ارزیابی اولیه یا غربالگری استفاده می شود و برای تشخیص قطعی پوکی استخوان معمولا به DEXA نیاز است.

آیا سونوگرافی استخوان جایگزین DEXA است؟

برخی روش های سونوگرافی کمی می توانند اطلاعاتی درباره وضعیت استخوان ارائه دهند، اما DEXA مرکزی روش استاندارد تری برای اندازه گیری تراکم معدنی استخوان و تشخیص پوکی استخوان است.

اگر یک روش غربالگری محیطی احتمال کاهش تراکم استخوان را مطرح کند، ممکن است پزشک برای ارزیابی دقیق تر انجام DEXA مرکزی را توصیه کند.

چرا ممکن است نتیجه DEXA در ستون فقرات با لگن متفاوت باشد؟

تراکم استخوان در قسمت های مختلف اسکلت یکسان نیست و روند تغییرات استخوان نیز می تواند در نواحی مختلف متفاوت باشد. علاوه بر این، برخی تغییرات ساختاری مانند آرتروز شدید، شکستگی های مهره ای، تغییرات دژنراتیو یا جراحی قبلی ستون فقرات می توانند روی اندازه گیری ستون فقرات اثر بگذارند.

به همین دلیل پزشک یا متخصص تفسیر کننده باید مشخص کند کدام ناحیه و کدام عدد برای طبقه بندی بیمار قابل اعتمادتر است.

آیا DEXA فقط برای زنان است؟

خیر. پوکی استخوان در مردان نیز رخ می دهد و می تواند باعث شکستگی های مهم شود. در مردان نیز بر اساس سن و عوامل خطر، ممکن است انجام DEXA ضروری باشد.

طبق مواضع ISCD، در مردان 70 ساله و بالاتر ارزیابی تراکم استخوان مطرح است و در سنین پایین تر نیز وجود عوامل خطر می تواند دلیل انجام آزمایش باشد.

تراکم استخوان در زنان بعد از یائسگی

کاهش استروژن پس از یائسگی می تواند سرعت از دست رفتن استخوان را افزایش دهد. به همین دلیل سن، زمان یائسگی، سابقه شکستگی و سایر عوامل خطر در تصمیم گیری برای انجام DEXA در زنان اهمیت دارند.

در زنان پس از یائسگی، T-score یکی از شاخص های اصلی گزارش و طبقه بندی تراکم استخوان است.

چه بیماری هایی می توانند باعث کاهش تراکم استخوان شوند؟

کاهش تراکم استخوان همیشه فقط نتیجه افزایش سن نیست. بعضی بیماری ها می توانند باعث کاهش تراکم استخوان یا افزایش خطر شکستگی شوند.

بیماری یا شرایط	ارتباط با استخوان
پرکاری تیروئید	در صورت کنترل نشدن می تواند به کاهش تراکم استخوان کمک کند.
اختلالات پاراتیروئید	افزایش هورمون پاراتیروئید می تواند روی متابولیسم استخوان اثر بگذارد.
برخی بیماری های گوارشی و سوء جذب	می توانند دریافت یا جذب مواد مورد نیاز استخوان را کاهش دهند.
برخی بیماری های کلیوی	می توانند تعادل مواد معدنی و متابولیسم استخوان را تغییر دهند.
برخی بیماری های التهابی	التهاب مزمن و برخی درمان های مرتبط با آن می توانند خطر کاهش تراکم استخوان را افزایش دهند.
بی تحرکی طولانی مدت	کاهش فعالیت فیزیکی می تواند به کاهش تحریک مکانیکی استخوان منجر شود.

داروهایی که می توانند روی تراکم استخوان اثر بگذارند

برخی داروها در صورت مصرف طولانی مدت می توانند خطر کاهش تراکم استخوان یا شکستگی را افزایش دهند. یکی از مهم ترین گروه ها گلوکوکورتیکوئیدها یا کورتون ها هستند.

برخی درمان های هورمونی و داروهای دیگر نیز بسته به نوع، مقدار و مدت مصرف ممکن است روی استخوان اثر بگذارند. بنابراین اگر دارویی را به مدت طولانی مصرف می کنید، پزشک باید این موضوع را در ارزیابی خطر پوکی استخوان در نظر بگیرد.

آیا بعد از DEXA نیاز به استراحت داریم؟

خیر. DEXA یک آزمایش سرپایی است و معمولا بعد از پایان آن می توان فعالیت های معمول روزانه را ادامه داد، مگر اینکه پزشک به دلیل شرایط دیگری توصیه متفاوتی داشته باشد.

هر چند وقت یک بار باید DEXA انجام شود؟

برای همه افراد یک فاصله زمانی ثابت وجود ندارد. زمان تکرار DEXA به سن، نتیجه آزمایش قبلی، خطر شکستگی، نوع درمان، بیماری های زمینه ای و سرعت احتمالی تغییر تراکم استخوان بستگی دارد.

در افرادی که تحت درمان پوکی استخوان هستند یا خطر کاهش سریع تراکم استخوان دارند، ممکن است پیگیری زودتر لازم باشد. در مقابل، انجام مکرر آزمایش بدون اینکه نتیجه آن تغییری در تصمیم درمانی ایجاد کند، همیشه ضروری نیست.

برای مقایسه دقیق تر، بهتر است آزمایش های پیگیری در صورت امکان با دستگاه و مرکز یکسان انجام شوند، زیرا تفاوت دستگاه ها می تواند مقایسه مستقیم نتایج را دشوار کند.

آیا افزایش یا کاهش جزئی تراکم استخوان در DEXA مهم است؟

هر تغییر کوچک بین دو آزمایش لزوما به معنی افزایش یا کاهش واقعی تراکم استخوان نیست. تفاوت در وضعیت قرارگیری بیمار، دستگاه و خطای اندازه گیری می تواند باعث تغییرات جزئی شود.

برای تشخیص اینکه تغییر ایجاد شده از نظر آماری و بالینی معنی دار است یا خیر، باید معیارهای دقت دستگاه و Least Significant Change یا LSC مرکز انجام دهنده در نظر گرفته شود.

آیا DEXA می تواند خطر شکستگی را پیش بینی کند؟

DEXA اطلاعات بسیار مهمی درباره تراکم استخوان ارائه می کند و می تواند در ارزیابی خطر شکستگی مورد استفاده قرار گیرد، اما هیچ آزمایشی به تنهایی نمی تواند با قطعیت پیش بینی کند که یک فرد در آینده دچار شکستگی خواهد شد یا خیر.

سن، سابقه شکستگی، مصرف کورتون، سیگار، وزن، سابقه خانوادگی و سایر عوامل خطر نیز اهمیت دارند. به همین دلیل ارزیابی خطر شکستگی باید جامع باشد.

چه زمانی نتیجه DEXA نیاز به بررسی دقیق تر دارد؟

• T-score برابر با -2.5 یا کمتر در محل قابل ارزیابی
• Z-score برابر با -2 یا کمتر در افراد جوان تر
• سابقه شکستگی ناشی از ضربه خفیف
• کاهش قابل توجه تراکم استخوان در مقایسه با آزمایش قبلی
• مصرف طولانی مدت کورتون یا داروهای موثر بر استخوان
• وجود بیماری های هورمونی یا متابولیک مرتبط با استخوان
• کاهش قد قابل توجه یا درد جدید و غیر قابل توضیح در ناحیه پشت

آیا DEXA برای تشخیص شکستگی مهره هم استفاده می شود؟

در برخی بیماران، علاوه بر اندازه گیری تراکم استخوان، امکان انجام Vertebral Fracture Assessment یا VFA با دستگاه DEXA وجود دارد. این روش می تواند برای بررسی برخی شکستگی ها یا تغییر شکل های مهره ای مورد استفاده قرار گیرد.

VFA برای همه افراد ضروری نیست و پزشک بر اساس سن، کاهش قد، سابقه شکستگی، علائم و نتیجه DEXA درباره نیاز به آن تصمیم می گیرد.

جمع بندی تفسیر DEXA

نتیجه	مفهوم کلی	اقدام
T-score بالاتر یا مساوی -1	تراکم استخوان در محدوده طبیعی	ارزیابی سایر عوامل خطر در صورت وجود
T-score بین -1 و -2.5	تراکم استخوان پایین	بررسی خطر شکستگی و عوامل زمینه ای
T-score برابر یا کمتر از -2.5	پوکی استخوان در شرایطی که معیار T-score قابل استفاده است.	ارزیابی کامل خطر شکستگی و تصمیم درباره درمان
Z-score برابر یا کمتر از -2	پایین تر از محدوده مورد انتظار برای سن	بررسی احتمال علل ثانویه بر اساس شرایط فرد

سوالات متداول درباره سنجش تراکم استخوان

سنجش تراکم استخوان چیست؟

سنجش تراکم استخوان یا DEXA آزمایشی با استفاده از مقدار بسیار کمی اشعه ایکس است که تراکم مواد معدنی استخوان را اندازه گیری می کند و برای تشخیص پوکی استخوان و ارزیابی خطر شکستگی کاربرد دارد.

آیا DEXA درد دارد؟

خیر. DEXA معمولا بدون درد و بدون تزریق انجام می شود و بیمار فقط باید برای مدت کوتاهی روی تخت دستگاه قرار بگیرد.

T-score چند باشد پوکی استخوان است؟

در زنان پس از یائسگی و مردان 50 ساله و بالاتر، در صورتی که معیار T-score قابل استفاده باشد، T-score برابر با -2.5 یا کمتر در محل های استاندارد می تواند معیار تشخیص پوکی استخوان باشد.

T-score منفی یعنی چه؟

T-score منفی نشان می دهد تراکم استخوان فرد از مرجع جوان سالم کمتر است. شدت کاهش تراکم به مقدار T-score بستگی دارد و هر عدد منفی به معنی پوکی استخوان نیست.

Z-score چند باشد نگران کننده است؟

Z-score برابر با -2 یا کمتر به عنوان پایین تر از محدوده مورد انتظار برای سن تعریف می شود و می تواند نیاز به بررسی علت کاهش تراکم استخوان را مطرح کند.

آیا مردان هم باید تراکم استخوان انجام دهند؟

بله. مردان نیز ممکن است دچار کاهش تراکم استخوان و پوکی استخوان شوند. سن و عوامل خطر در تصمیم گیری برای انجام DEXA اهمیت دارند.

آیا قبل از DEXA باید ناشتا باشیم؟

معمولا برای DEXA نیازی به ناشتایی نیست. با این حال ممکن است توصیه شود مکمل کلسیم از 24 ساعت قبل مصرف نشود. دستور مرکز انجام آزمایش نیز باید رعایت شود.

آیا DEXA اشعه دارد؟

بله، DEXA از اشعه ایکس با دوز بسیار پایین استفاده می کند. مقدار اشعه کم است، اما در صورت بارداری یا احتمال بارداری باید پیش از آزمایش به پزشک و تکنسین اطلاع داده شود.

آیا هر سال باید DEXA انجام داد؟

خیر. فاصله مناسب بین آزمایش ها برای همه افراد یکسان نیست و باید بر اساس نتیجه قبلی، سن، عوامل خطر، نوع درمان و احتمال تغییر تراکم استخوان تعیین شود.

آیا پوکی استخوان فقط با DEXA تشخیص داده می شود؟

DEXA یکی از مهم ترین و استانداردترین روش های تشخیص پوکی استخوان است، اما پزشک برای تصمیم گیری نهایی سابقه شکستگی، عوامل خطر و شرایط بالینی بیمار را نیز در نظر می گیرد.

نتیجه گیری

سنجش تراکم استخوان یا DEXA یکی از مهم ترین روش های ارزیابی سلامت استخوان و تشخیص پوکی استخوان است. این آزمایش معمولا تراکم استخوان ستون فقرات و لگن را اندازه گیری می کند و نتیجه آن با شاخص هایی مانند BMD، T-score و Z-score گزارش می شود.

T-score بیشتر برای زنان پس از یائسگی و مردان 50 ساله و بالاتر کاربرد دارد و T-score برابر با -2.5 یا کمتر، در شرایطی که معیار T-score قابل استفاده باشد، با تشخیص پوکی استخوان سازگار است. در افراد جوان تر، Z-score اهمیت بیشتری دارد و Z-score برابر با -2 یا کمتر به معنی پایین بودن تراکم استخوان نسبت به محدوده مورد انتظار برای سن است.

با این حال، تفسیر DEXA نباید فقط بر اساس یک عدد انجام شود. سابقه شکستگی، سن، بیماری های زمینه ای، داروها و سایر عوامل خطر شکستگی نیز باید بررسی شوند. در صورت نیاز، ابزارهایی مانند FRAX می توانند برای برآورد خطر شکستگی در کنار نتیجه DEXA مورد استفاده قرار گیرند.

مطالب بیشتر

• نکات مهم قبل و بعد از سنجش تراکم استخوان (DEXA)
• تغذیه مناسب برای پیشگیری از پوکی استخوان
• پوکی استخوان (Osteoporosis)
• پوکی استخوان در زنان یائسه؛ علائم و پیشگیری
• ویتامین D و استخوان | علائم کمبود و پیشگیری از پوکی استخوان
• کمبود کلسیم و پوکی استخوان چیست؟ علائم، علل و درمان