افت قند خون چیست؟ علائم، علل و اقدامات لازم

به همین دلیل شناخت علائم افت قند خون و اقدامات لازم برای بالا بردن سریع قند خون اهمیت زیادی دارد، به ویژه برای افراد مبتلا به دیابت و اعضای خانواده آنها.

افت قند خون زمانی اتفاق می افتد که مقدار گلوکز موجود در خون کمتر از حد مورد نیاز بدن شود. مغز برای عملکرد طبیعی خود به گلوکز نیاز دارد و به همین دلیل افت شدید قند خون می تواند روی عملکرد مغز نیز تاثیر بگذارد.

در افراد مبتلا به دیابت، به ویژه افرادی که انسولین یا بعضی داروهای کاهنده قند خون مصرف می کنند، افت قند خون یکی از عوارض مهم درمان است. مصرف بیش از حد دارو، حذف یا تاخیر در وعده غذایی، فعالیت بدنی بیشتر از معمول یا مصرف الکل می تواند خطر افت قند خون را افزایش دهد.

افت قند خون فقط مخصوص افراد مبتلا به دیابت نیست. در افراد غیر دیابتی نیز ممکن است در شرایط خاص، مانند برخی بیماری ها، مصرف بعضی داروها، گرسنگی طولانی یا بعضی اختلالات متابولیک و هورمونی رخ دهد.

قند خون چند باشد افت قند خون محسوب می شود؟

در بسیاری از افراد مبتلا به دیابت، قند خون کمتر از 70 میلی گرم در دسی لیتر یا حدود 3.9 میلی مول در لیتر یک مقدار هشدار محسوب می شود و نیاز به اقدام برای جلوگیری از شدیدتر شدن افت قند دارد.

قند خون کمتر از 54 میلی گرم در دسی لیتر یا حدود 3.0 میلی مول در لیتر نشان دهنده افت قند قابل توجه است و خطر بروز علائم شدیدتر افزایش پیدا می کند.

در افت قند شدید، ممکن است فرد به دلیل اختلال هوشیاری یا ناتوانی جسمی و ذهنی نتواند خودش برای درمان اقدام کند. این وضعیت یک اورژانس پزشکی محسوب می شود.

مقدار قند خون	اهمیت	اقدام کلی
70 میلی گرم در دسی لیتر یا کمتر	محدوده هشدار افت قند خون در بسیاری از افراد مبتلا به دیابت	در صورت وجود افت قند یا رسیدن قند به این محدوده، درمان سریع با کربوهیدرات زود جذب و بررسی مجدد قند لازم است
کمتر از 54 میلی گرم در دسی لیتر	افت قند قابل توجه	نیازمند اقدام سریع و بررسی علت و برنامه درمانی توسط پزشک
افت قند همراه با گیجی شدید یا ناتوانی در درمان خود	افت قند شدید	نیاز به کمک فرد دیگر، گلوکاگون در صورت در دسترس بودن و تماس با اورژانس

این اعداد برای آموزش عمومی هستند و ممکن است پزشک برای بعضی افراد، بر اساس شرایط پزشکی و داروهای مصرفی، اهداف یا آستانه های متفاوتی تعیین کند.

علائم افت قند خون چیست؟

علائم افت قند خون ممکن است به سرعت ایجاد شوند و شدت آنها به میزان کاهش قند خون و سرعت ایجاد آن بستگی دارد.

علائم اولیه معمولا ناشی از فعال شدن پاسخ بدن به کاهش قند خون هستند و ممکن است شامل موارد زیر باشند:

• لرزش دست ها یا بدن
• تعریق زیاد
• احساس گرسنگی شدید
• تپش قلب
• اضطراب و بی قراری
• سردرد
• ضعف و خستگی
• سرگیجه
• تهوع
• احساس گزگز یا بی حسی در اطراف دهان در بعضی افراد

اگر افت قند شدیدتر شود، علائم مربوط به عملکرد مغز نیز ممکن است ایجاد شوند:

• اختلال تمرکز
• گیجی
• تغییر رفتار
• اختلال در صحبت کردن
• اختلال هماهنگی حرکات
• تاری دید یا اختلال بینایی
• خواب آلودگی
• ضعف شدید
• تشنج
• کاهش سطح هوشیاری یا بیهوشی

علائم ممکن است از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند. بعضی افراد نیز ممکن است به دلیل تکرار افت قند خون، متوجه علائم هشداردهنده اولیه نشوند. این وضعیت را عدم آگاهی از افت قند خون می نامند و می تواند خطر افت قند شدید را افزایش دهد.

علائم افت قند خون در زنان و مردان تفاوت دارد؟

به طور کلی علائم اصلی افت قند خون در زنان و مردان تفاوت مشخصی ندارد. لرزش، تعریق، گرسنگی، تپش قلب، ضعف، سرگیجه، سردرد و اختلال تمرکز می توانند در هر دو جنس دیده شوند.

با این حال، شدت و نوع علائم می تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد و بعضی افراد ممکن است فقط بخشی از این علائم را تجربه کنند.

علائم افت قند خون در خواب چیست؟

افت قند خون ممکن است در طول شب اتفاق بیفتد و فرد هنگام خواب متوجه آن نشود.

برخی نشانه هایی که ممکن است با افت قند خون شبانه مرتبط باشند عبارتند از:

• تعریق زیاد هنگام خواب
• خواب های آشفته یا کابوس
• بیدار شدن با سردرد
• احساس خستگی شدید هنگام صبح
• بیدار شدن با تپش قلب
• احساس گیجی پس از بیدار شدن
• خیس شدن لباس یا ملحفه به دلیل تعریق زیاد

در افراد مبتلا به دیابت که دچار افت قند شبانه مکرر می شوند، بررسی داروها، زمان وعده های غذایی، فعالیت بدنی و الگوی قند خون توسط پزشک اهمیت دارد.

مهم ترین علل افت قند خون چیست؟

علت افت قند خون به این موضوع بستگی دارد که فرد مبتلا به دیابت است یا خیر.

در افراد مبتلا به دیابت، شایع ترین علت، عدم تناسب بین داروهای کاهنده قند خون، مقدار غذای مصرفی و فعالیت بدنی است.

مهم ترین عوامل عبارتند از:

• مصرف بیش از مقدار مورد نیاز انسولین
• مصرف بعضی داروهای کاهنده قند خون
• حذف یا تاخیر در وعده غذایی
• مصرف کمتر از مقدار معمول کربوهیدرات
• ورزش یا فعالیت بدنی شدیدتر از معمول
• مصرف الکل
• استفراغ یا بیماری هایی که باعث کاهش دریافت غذا می شوند
• اشتباه در زمان یا مقدار مصرف داروهای دیابت

علت افت قند خون در افراد غیر دیابتی چیست؟

افت قند خون در افراد غیر دیابتی کمتر شایع است و در صورت تکرار شدن باید علت آن بررسی شود.

برخی علت های احتمالی عبارتند از:

• گرسنگی طولانی یا دریافت ناکافی غذا
• مصرف الکل، به ویژه همراه با غذا نخوردن
• برخی داروها
• برخی بیماری های کبد، کلیه یا قلب
• برخی اختلالات هورمونی مانند کمبود کورتیزول
• برخی اختلالات نادر مرتبط با تولید بیش از حد انسولین
• افت قند واکنشی در بعضی افراد پس از غذا
• برخی بیماری های شدید یا شرایط خاص پزشکی

اگر فردی که دیابت ندارد به صورت مکرر دچار علائم افت قند می شود، بهتر است به جای مصرف مکرر مواد شیرین بدون بررسی علت، برای ارزیابی پزشکی مراجعه کند.

افت قند خون بعد از غذا چیست؟

در بعضی افراد علائم افت قند خون یک تا چند ساعت پس از غذا خوردن ایجاد می شود. به این حالت ممکن است افت قند خون واکنشی گفته شود.

این وضعیت می تواند با ترشح بیش از حد انسولین نسبت به مقدار گلوکز موجود در خون ارتباط داشته باشد، اما هر احساس ضعف یا لرزش بعد از غذا به معنی افت واقعی قند خون نیست.

برای تشخیص افت قند واکنشی، پزشک باید بررسی کند که آیا هنگام بروز علائم واقعا قند خون پایین بوده است و آیا علائم پس از اصلاح قند خون برطرف می شوند.

آیا گرسنگی باعث افت قند خون می شود؟

در افراد سالم، بدن معمولا با استفاده از ذخایر گلیکوژن و تولید گلوکز، قند خون را حتی در فاصله بین وعده های غذایی در محدوده مناسب نگه می دارد.

بنابراین چند ساعت غذا نخوردن در یک فرد سالم معمولا باعث افت شدید قند خون نمی شود. با این حال، گرسنگی طولانی، مصرف الکل، بیماری های زمینه ای یا بعضی داروها می توانند احتمال افت قند خون را افزایش دهند.

آیا ورزش باعث افت قند خون می شود؟

فعالیت بدنی باعث افزایش مصرف گلوکز توسط عضلات می شود و در افراد مبتلا به دیابت که انسولین یا برخی داروهای کاهنده قند مصرف می کنند، ممکن است خطر افت قند خون را افزایش دهد.

این افت قند ممکن است در زمان ورزش یا حتی چند ساعت بعد از فعالیت بدنی اتفاق بیفتد.

افرادی که سابقه افت قند در هنگام یا بعد از ورزش دارند باید با پزشک یا تیم درمانی درباره زمان اندازه گیری قند خون، مقدار غذا یا میان وعده و تنظیم داروها مشورت کنند.

اگر قند خون پایین آمد چه کنیم؟

اگر فرد هوشیار است و می تواند به راحتی چیزی بخورد یا بنوشد، باید افت قند خون به سرعت درمان شود.

برای بسیاری از افراد مبتلا به دیابت، روش استاندارد این است که در صورت قند خون کمتر از 70 میلی گرم در دسی لیتر، حدود 15 گرم کربوهیدرات سریع الاثر مصرف شود و حدود 15 دقیقه بعد قند خون دوباره بررسی شود.

قانون 15-15 برای درمان افت قند خون

1. اگر امکان دارد قند خون را اندازه بگیرید.
2. حدود 15 گرم گلوکز یا کربوهیدرات سریع الاثر مصرف کنید.
3. حدود 15 دقیقه صبر کنید.
4. قند خون را دوباره اندازه بگیرید.
5. اگر قند خون هنوز پایین است، حدود 15 گرم کربوهیدرات سریع الاثر دیگر مصرف کنید.
6. این روند را تا برطرف شدن افت قند طبق برنامه درمانی ادامه دهید.

گزینه	مقدار تقریبی برای درمان اولیه
قرص گلوکز	مقداری که مجموعا حدود 15 گرم گلوکز فراهم کند
آبمیوه معمولی	حدود نصف لیوان یا 120 میلی لیتر
نوشابه معمولی	حدود 120 تا 180 میلی لیتر، بسته به مقدار قند محصول
شکر یا عسل	حدود یک قاشق غذاخوری

مقدار دقیق کربوهیدرات موجود در هر محصول متفاوت است. بنابراین در صورت استفاده از قرص گلوکز یا ژل گلوکز، مقدار درج شده روی بسته بندی را بررسی کنید.

برای افت قند خون چه چیزی بخوریم؟

برای درمان سریع افت قند خون، ماده غذایی باید بتواند گلوکز را نسبتاً سریع وارد خون کند. گزینه های مناسب شامل قرص گلوکز، ژل گلوکز، آبمیوه معمولی یا نوشابه معمولی حاوی قند هستند.

در مرحله اول درمان، مواد غذایی حاوی مقدار زیادی چربی یا پروتئین انتخاب مناسبی نیستند، زیرا چربی می تواند سرعت جذب کربوهیدرات را کاهش دهد.

برای مثال، شکلات ممکن است حاوی قند باشد، اما به دلیل داشتن چربی، گزینه مناسبی برای درمان اولیه افت قند خون نیست.

بعد از درمان افت قند خون چه بخوریم؟

اگر افت قند با کربوهیدرات سریع الاثر اصلاح شد و وعده غذایی بعدی بیش از حدود یک ساعت فاصله دارد، ممکن است یک میان وعده حاوی کربوهیدرات و در صورت نیاز پروتئین برای جلوگیری از افت مجدد قند مناسب باشد.

انتخاب میان وعده باید با توجه به برنامه غذایی و درمان دیابت فرد انجام شود.

اگر قند خون پایین است ولی دستگاه قند خون نداریم چه کنیم؟

اگر فرد مبتلا به دیابت علائم مشخص افت قند خون دارد اما در دسترس بودن دستگاه اندازه گیری قند ممکن نیست، نباید درمان را بی دلیل به تاخیر انداخت.

در چنین شرایطی، در صورت هوشیار بودن فرد و توانایی بلع، می توان بر اساس برنامه آموزشی پزشک از کربوهیدرات سریع الاثر استفاده کرد و در اولین فرصت قند خون را اندازه گرفت.

اگر علائم برطرف نشد یا وضعیت فرد بدتر شد، باید کمک پزشکی دریافت شود.

اگر فرد دچار افت قند خون بیهوش شد چه کنیم؟

به فرد بیهوش یا فردی که هوشیاری کافی برای بلع ندارد نباید غذا، آبمیوه، شکر یا مایعات از راه دهان داد. این کار می تواند باعث ورود مواد به راه تنفسی و خفگی شود.

اگر فرد مبتلا به دیابت در معرض افت قند شدید قرار دارد و پزشک برای او گلوکاگون (Glucagon) تجویز کرده است، اعضای خانواده و اطرافیان باید نحوه استفاده از آن را یاد گرفته باشند.

در صورت بیهوشی، تشنج یا ناتوانی فرد در مصرف کربوهیدرات از راه دهان، باید با اورژانس تماس گرفته شود. گلوکاگون در صورت در دسترس بودن و طبق دستورالعمل محصول می تواند برای درمان افت قند شدید استفاده شود.

گلوکاگون چیست و چه زمانی استفاده می شود؟

گلوکاگون هورمونی است که باعث افزایش قند خون می شود. داروهای گلوکاگون می توانند برای درمان افت قند خون شدید، زمانی که فرد نمی تواند کربوهیدرات را از راه دهان مصرف کند، استفاده شوند.

گلوکاگون در برخی فرآورده ها به صورت تزریقی و در برخی فرآورده ها به شکل اسپری بینی وجود دارد.

افرادی که انسولین مصرف می کنند یا در معرض خطر افت قند شدید هستند باید درباره نیاز به داشتن گلوکاگون با پزشک خود صحبت کنند. اعضای خانواده و افرادی که از بیمار مراقبت می کنند نیز بهتر است نحوه استفاده از آن را آموزش ببینند.

آیا افت قند خون خطرناک است؟

افت قند خون خفیف معمولا با درمان سریع قابل اصلاح است، اما افت قند شدید می تواند خطرناک باشد.

اگر قند خون به اندازه کافی پایین بیاید، عملکرد مغز مختل می شود و ممکن است گیجی، اختلال رفتاری، تشنج، بیهوشی و در موارد بسیار شدید عوارض جدی ایجاد شود.

به همین دلیل، افت قند خون مکرر یا شدید نباید صرفا با مصرف مواد شیرین درمان شود؛ بلکه باید علت آن مشخص و برنامه درمانی فرد اصلاح شود.

افت قند خون و تشنج

افت شدید قند خون می تواند عملکرد طبیعی مغز را مختل کند و در موارد شدید باعث تشنج شود.

اگر فردی دچار تشنج شده است، نباید چیزی در دهان او گذاشته شود و نباید تلاش کرد در زمان تشنج به او غذا یا نوشیدنی داد. باید از آسیب دیدن فرد جلوگیری کرد و با اورژانس تماس گرفت.

اگر فرد مبتلا به دیابت سابقه افت قند شدید دارد، آموزش خانواده درباره تشخیص علائم و استفاده از گلوکاگون اهمیت زیادی دارد.

افت قند خون در افراد مبتلا به دیابت

افت قند خون یکی از عوارض مهم درمان دیابت است و بیشتر در افرادی دیده می شود که از انسولین یا بعضی داروهای کاهنده قند خون استفاده می کنند.

عوامل مهم افزایش دهنده خطر افت قند خون عبارتند از:

• افزایش مقدار انسولین یا داروی کاهنده قند خون
• جا انداختن وعده غذایی
• کاهش مقدار غذای مصرفی
• ورزش بیشتر از معمول
• مصرف الکل
• بیماری همراه با کاهش اشتها، استفراغ یا اسهال
• تغییر زمان وعده غذایی
• مصرف نادرست دارو

اگر فرد مبتلا به دیابت دچار افت قندهای مکرر می شود، نباید بدون مشورت پزشک مقدار انسولین یا دارو را تغییر دهد. تکرار افت قند می تواند نشانه نیاز به بازبینی برنامه درمانی باشد.

افت قند خون ناشی از انسولین

انسولین باعث انتقال گلوکز از خون به سلول ها می شود. اگر مقدار انسولین نسبت به مقدار غذای مصرفی یا نیاز بدن بیش از حد باشد، ممکن است قند خون بیش از اندازه کاهش پیدا کند.

این اتفاق ممکن است پس از تزریق مقدار اشتباه انسولین، مصرف نکردن وعده غذایی پس از تزریق، فعالیت بدنی شدید یا تغییر شرایط معمول فرد رخ دهد.

افرادی که انسولین مصرف می کنند باید درباره زمان تزریق، مقدار مناسب، تغذیه، ورزش و نحوه برخورد با افت قند خون آموزش کافی دریافت کنند.

افت قند خون در سالمندان

افراد سالمند مبتلا به دیابت ممکن است در معرض خطر بیشتری برای عوارض افت قند خون قرار داشته باشند، به ویژه اگر داروهای متعددی مصرف کنند یا عملکرد کلیه و کبد آنها تغییر کرده باشد.

همچنین بعضی سالمندان ممکن است علائم اولیه افت قند را به خوبی تشخیص ندهند. به همین دلیل تنظیم اهداف قند خون و داروها باید متناسب با شرایط هر فرد توسط پزشک انجام شود.

افت قند خون در کودکان

افت قند خون در کودکان، به ویژه کودکان مبتلا به دیابت نوع 1، اهمیت ویژه ای دارد. کودکان ممکن است همیشه نتوانند علائم خود را به خوبی توضیح دهند و والدین و مربیان باید با نشانه های افت قند آشنا باشند.

در کودکان مبتلا به دیابت، برنامه غذایی، میزان فعالیت بدنی، زمان تزریق انسولین و مقدار انسولین باید با برنامه درمانی تنظیم شود.

افت قند خون شدید در کودک نیازمند اقدام فوری پزشکی است.

چرا بعضی افراد متوجه افت قند خون خود نمی شوند؟

بعضی افراد پس از تجربه مکرر افت قند خون ممکن است علائم هشداردهنده اولیه را کمتر احساس کنند. این وضعیت که عدم آگاهی از افت قند خون نامیده می شود، می تواند باعث شود فرد دیرتر متوجه پایین آمدن قند خون شود.

در این شرایط، پایش دقیق تر قند خون و بازبینی برنامه درمانی اهمیت دارد. در برخی افراد استفاده از سیستم پایش مداوم قند خون نیز می تواند به تشخیص زودتر افت قند کمک کند.

افت قند خون و الکل

مصرف الکل، به ویژه در شرایطی که فرد غذای کافی نخورده باشد، می تواند خطر افت قند خون را افزایش دهد. این موضوع در افراد مبتلا به دیابت که از انسولین یا بعضی داروهای کاهنده قند استفاده می کنند اهمیت بیشتری دارد.

افراد مبتلا به دیابت باید درباره مصرف الکل و احتمال تداخل آن با داروها و خطر افت قند با پزشک خود مشورت کنند.

چگونه از افت قند خون پیشگیری کنیم؟

پیشگیری از افت قند خون به شناسایی علت و تنظیم مناسب برنامه درمانی بستگی دارد.

• داروهای دیابت را دقیقا طبق دستور پزشک مصرف کنید.
• بدون مشورت پزشک مقدار انسولین یا دارو را تغییر ندهید.
• وعده های غذایی را تا حد امکان منظم نگه دارید.
• قبل و بعد از فعالیت بدنی در صورت توصیه پزشک قند خون را بررسی کنید.
• همیشه یک منبع کربوهیدرات سریع الاثر در دسترس داشته باشید.
• اگر در معرض افت قند شدید هستید، درباره داشتن گلوکاگون با پزشک صحبت کنید.
• اعضای خانواده و افراد نزدیک را درباره علائم افت قند و نحوه کمک در شرایط اضطراری آموزش دهید.
• در صورت تکرار افت قند، علت را با پزشک بررسی کنید.

چه زمانی برای افت قند خون باید به پزشک مراجعه کرد؟

یک بار افت قند خون در فردی که داروی دیابت مصرف می کند ممکن است به دلیل مشخصی مانند ورزش بیشتر یا حذف وعده غذایی اتفاق افتاده باشد، اما افت قند خون مکرر، شدید یا بدون علت مشخص نیازمند بررسی پزشکی است.

به ویژه در شرایط زیر باید با پزشک مشورت شود:

• افت قند خون به صورت مکرر اتفاق می افتد.
• افت قند در طول شب تکرار می شود.
• قند خون به کمتر از 54 میلی گرم در دسی لیتر می رسد.
• برای درمان افت قند به کمک فرد دیگری نیاز پیدا کرده اید.
• علائم افت قند را احساس نمی کنید اما قند خون پایین است.
• علت افت قند مشخص نیست.
• پس از تغییر دارو یا مقدار انسولین، افت قند ایجاد شده است.

چه زمانی افت قند خون یک اورژانس است؟

اگر فرد دچار بیهوشی، تشنج، گیجی شدید یا ناتوانی در خوردن و نوشیدن شده باشد، افت قند خون می تواند یک وضعیت اورژانسی باشد.

در چنین شرایطی نباید به فرد غذا یا نوشیدنی از راه دهان داده شود. اگر گلوکاگون برای بیمار تجویز شده و در دسترس است، فرد آموزش دیده می تواند طبق دستورالعمل از آن استفاده کند و باید با اورژانس تماس گرفته شود.

تفاوت افت قند خون با بالا بودن قند خون

ویژگی	افت قند خون	بالا بودن قند خون
قند خون	معمولا کمتر از محدوده هدف و در بسیاری از افراد مبتلا به دیابت کمتر از 70	بیشتر از محدوده هدف
علائم شایع	لرزش، تعریق، گرسنگی، تپش قلب، ضعف و گیجی	تشنگی، ادرار زیاد، خستگی و تاری دید در برخی افراد
شروع علائم	ممکن است سریع ایجاد شود	در بسیاری از موارد تدریجی تر است
اقدام اولیه	در فرد هوشیار، کربوهیدرات سریع الاثر	بررسی علت و اجرای برنامه درمانی تجویز شده

علائم به تنهایی برای تشخیص قطعی افت یا افزایش قند خون کافی نیستند و در صورت امکان باید قند خون اندازه گیری شود.

پرسش های متداول درباره افت قند خون

افت قند خون چیست؟

افت قند خون یا هیپوگلیسمی وضعیتی است که در آن مقدار گلوکز خون بیش از حد پایین می آید. در بسیاری از افراد مبتلا به دیابت، قند خون کمتر از 70 میلی گرم در دسی لیتر به عنوان محدوده هشدار در نظر گرفته می شود.

قند خون زیر 70 خطرناک است؟

قند خون زیر 70 میلی گرم در دسی لیتر در بسیاری از افراد مبتلا به دیابت محدوده هشدار افت قند است و باید برای اصلاح آن اقدام شود. افت قند شدیدتر، به ویژه زیر 54 میلی گرم در دسی لیتر، اهمیت بیشتری دارد و نیازمند توجه فوری است.

برای بالا بردن سریع قند خون چه بخوریم؟

در فرد هوشیار، معمولا حدود 15 گرم کربوهیدرات سریع الاثر مانند قرص گلوکز، ژل گلوکز، آبمیوه معمولی یا نوشابه معمولی حاوی قند استفاده می شود و حدود 15 دقیقه بعد قند خون دوباره بررسی می شود.

قانون 15-15 در افت قند خون چیست؟

قانون 15-15 یعنی مصرف حدود 15 گرم کربوهیدرات سریع الاثر، انتظار حدود 15 دقیقه و سپس اندازه گیری مجدد قند خون. اگر قند همچنان پایین باشد، درمان باید تکرار شود.

اگر فرد در اثر افت قند خون بیهوش شود چه کنیم؟

به فرد بیهوش یا فردی که نمی تواند به درستی بلع کند نباید غذا یا نوشیدنی داد. باید با اورژانس تماس گرفت و اگر گلوکاگون برای بیمار تجویز شده و در دسترس است، طبق دستورالعمل استفاده شود.

آیا شکلات برای درمان افت قند خون مناسب است؟

شکلات برای درمان اولیه افت قند خون انتخاب مناسبی نیست، زیرا چربی موجود در آن می تواند سرعت جذب قند را کاهش دهد. برای درمان اولیه، کربوهیدرات سریع الاثر مانند قرص گلوکز یا آبمیوه معمولی مناسب تر است.

آیا افت قند خون فقط در افراد دیابتی اتفاق می افتد؟

خیر. افت قند خون می تواند در افراد بدون دیابت نیز اتفاق بیفتد، اما در این افراد کمتر شایع است و اگر تکرار شود باید علت آن بررسی شود.

آیا ورزش باعث افت قند خون می شود؟

بله. فعالیت بدنی می تواند مصرف گلوکز توسط عضلات را افزایش دهد و در افراد مبتلا به دیابت که انسولین یا بعضی داروهای کاهنده قند مصرف می کنند، خطر افت قند را افزایش دهد.

آیا افت قند خون در خواب اتفاق می افتد؟

بله. افت قند خون ممکن است در طول شب اتفاق بیفتد. تعریق زیاد، کابوس، بیدار شدن با سردرد یا خستگی شدید صبحگاهی می تواند در بعضی افراد با افت قند شبانه ارتباط داشته باشد.

آیا افت قند خون باعث تشنج می شود؟

افت شدید قند خون می تواند عملکرد مغز را مختل کند و در موارد شدید باعث تشنج و بیهوشی شود. تشنج یا کاهش سطح هوشیاری نیازمند اقدام اورژانسی است.

چرا بعضی افراد علائم افت قند خون را احساس نمی کنند؟

تکرار افت قند خون می تواند باعث کاهش توانایی بدن برای ایجاد علائم هشداردهنده شود. این وضعیت عدم آگاهی از افت قند خون نام دارد و می تواند خطر افت قند شدید را افزایش دهد.

آیا افت قند خون بعد از غذا خوردن طبیعی است؟

افت واقعی قند خون بعد از غذا در افراد سالم وضعیت معمولی نیست. اگر علائمی مانند لرزش، ضعف یا تعریق بعد از غذا به صورت مکرر ایجاد می شود، بهتر است هنگام بروز علائم قند خون اندازه گیری شود و در صورت تایید افت قند، علت آن توسط پزشک بررسی شود.

آیا افت قند خون مکرر خطرناک است؟

افت قند خون مکرر می تواند خطرناک باشد و همچنین ممکن است باعث کاهش آگاهی فرد از علائم افت قند شود. در صورت تکرار افت قند، برنامه دارویی، تغذیه، فعالیت بدنی و بیماری های زمینه ای باید توسط پزشک بررسی شود.

جمع بندی

افت قند خون یا هیپوگلیسمی یکی از مشکلات مهم به ویژه در افراد مبتلا به دیابت است. در بسیاری از افراد مبتلا به دیابت، قند خون کمتر از 70 میلی گرم در دسی لیتر به عنوان محدوده هشدار در نظر گرفته می شود.

لرزش، تعریق، گرسنگی، تپش قلب، ضعف، سرگیجه، سردرد و اضطراب از علائم شایع افت قند خون هستند. در صورت شدیدتر شدن افت قند ممکن است گیجی، اختلال صحبت کردن، اختلال بینایی، تشنج یا بیهوشی ایجاد شود.

اگر فرد هوشیار است و می تواند به درستی بلع کند، درمان اولیه معمولا با حدود 15 گرم کربوهیدرات سریع الاثر و بررسی مجدد قند خون پس از حدود 15 دقیقه انجام می شود.

اگر فرد هوشیاری کافی ندارد یا نمی تواند چیزی را از راه دهان مصرف کند، نباید به او غذا یا نوشیدنی داده شود. در این شرایط استفاده از گلوکاگون در صورت تجویز و در دسترس بودن و تماس با اورژانس اهمیت دارد.

افت قند خون مکرر، افت قند شدید یا افت قند بدون علت مشخص باید توسط پزشک بررسی شود تا علت آن مشخص شده و در صورت نیاز برنامه درمانی اصلاح شود.

مطالب بیشتر

• آموزش گام به گام تزریق انسولین
• آموزش استفاده از دستگاه گلوکومتر
• ورزش های مفید برای بیماران مبتلا به دیابت یا چاقی
• کنترل قند خون یا دیابت
• تغذیه بیماران دیابتی
• مدیریت دیابت در سفر | راهنمای داروها، وعده ها و احتیاط ها
• روزه داری برای بیماران دیابتی: بله یا خیر؟
• چه زمانی باید از انسولین استفاده کرد؟
• فوق تخصص غدد دیابت در تهران | دکتر نسرین عسگری سوران
• دیابت
• قند خون بالا چیست؟ علائم، علل و راه های کاهش قند خون
• HbA1c چیست؟ عدد نرمال، تفسیر آزمایش و ارتباط با دیابت
• زخم پای دیابتی چیست؟ علائم، درمان، مراقبت و پیشگیری